Nieprawidłowe użytkowanie soczewek kontaktowych - jakie mogą być skutki?

Soczewki kontaktowe są bezpieczną, dokładną i wysoce komfortową metodą korekcji wad wzroku, stosowaną przez wiele milionów ludzi na całym świecie. Umożliwiają korekcję większości wad wzroku, dając jednocześnie pacjentom maksimum wygody oraz zapewniają bardzo dobry efekt estetyczny.

Stosowanie soczewek kontaktowych niesie za sobą, niestety, pewne ryzyko powikłań ocznych. Właśnie dlatego stanowią one wyrób medyczny, z którego użytkowaniem wiążą się pewne obowiązki. Z nieprzestrzegania tych zasad mogą wyniknąć powikłania. Te mogą zostać jednakże ograniczone do minimum przy zachowaniu zasad higieny i prawidłowej pielęgnacji. Pomoże również przestrzeganie czasu noszenia oraz trybu użytkowania.

Objawy oczne związane ze stosowaniem soczewek kontaktowych spowodowane są najczęściej przez niedotlenienie rogówki, czynniki infekcyjne, oraz alergie i działanie toksyczne składników płynów do pielęgnacji.

1. Niedotlenienie oka

Tlen pobierany jest przez komórki nabłonka drogą dyfuzji z powietrza atmosferycznego. Niedotlenienie rogówki jest najczęstszym objawem patofizjologicznym obserwowanym u pacjentów noszących soczewki kontaktowe. Spowodowane jest ograniczonym dostępem tlenu do komórek nabłonka rogówki, przykrytego soczewką kontaktową. W niedotlenionej rogówce obserwuje się obrzęk nabłonka rogówki, obrzęk istoty właściwej rogówki, oraz mikrocysty i wakuole. Dolegliwości, jakie odczuwa pacjent to niewielkiego stopnia zadrażnienie oka, osłabione widzenie, koła tęczowe wokół źródeł światła, a także światłowstręt.

Aby zminimalizować ryzyko wystąpienia niedotlenienia rogówki zaleca się stosowanie soczewek o wysokim współczynniku przenikania tlenu (Dk/t) oraz przestrzeganie czasu noszenia soczewek kontaktowych. Nie zaleca się również spania w soczewkach kontaktowych, które nie są do tego celu przeznaczone. Zamknięte oko ogranicza dopływ tlenu, dlatego użytkowanie soczewek kontaktowych w czasie snu dodatkowo wpływa negatywnie na proces "oddychania" oka. Specjaliści zachęcają do codziennego zdejmowania soczewek kontaktowych na noc, a jeśli ktoś potrzebuje spać w soczewkach, to zgodnie z zaleceniami powinno wybierać się te do całodobowego noszenia o wysokiej tlenoprzepuszczalności. Najlepiej, jeśli nasz wybór padnie na soczewki z materiału silikonowo-hydrożelowego, który wyróżnia się lepszą transmisją tlenu do rogówki. 

Wśród takich produktów są EyeLove Supreme Long-Lasting, które mają przepuszczalność tlenu na poziomie 187 Dk/t. Kolejnym wartym uwagi produktem są soczewki Biofinity o współczynniku tlenoprzepuszczalności 160 Dk/t.

Co więcej zaleca się zdejmowanie nawet soczewek całodobowych co najmniej raz na tydzień, by poddać je pielęgnacji, a oczy, by mogły odpocząć.

Infekcje i stany zapalne

Infekcje i stany zapalne są dość rzadkim, ale poważnym powikłaniem dotykającym pacjentów noszących soczewki kontaktowe. Aby doszło do zainfekowania tkanek oka muszą zaistnieć dwa czynniki: uszkodzenie nabłonka rogówki oraz obecność drobnoustrojów. Stanami sprzyjającymi zakażeniom są: niedostateczna higiena rąk i twarzy, nieregularna wymiana płynu i pojemnika do pielęgnacji soczewek, nieprzestrzeganie czasu i trybu noszenia soczewek kontaktowych. Wynika to z faktu, iż przedłużone noszenie soczewek może powodować niedotlenienie rogówki, wzrost jej podatności na mikrourazy, co z kolei otwiera wrota drobnoustrojom. Dodatkowo przedłużone noszenie soczewek kontaktowych powoduje odkładanie się depozytów białkowych na soczewkach, stanowiących doskonałą pożywkę dla bakterii.

Dolegliwości związane z infekcją rogówki to przede wszystkim zaczerwienienie oka i ból, a także uczucie ciała obcego i światłowstręt. Osoba, która doświadcza takich objawów, powinna natychmiast przerwać noszenie soczewek kontaktowych. Następnie zgłosić się do lekarza okulisty, gdyż w przypadku zapalenia rogówki niezbędne jest włączenie antybiotyków miejscowo. Ponowna aplikacja soczewek kontaktowych możliwa jest dopiero po całkowitym ustąpieniu objawów stanu zapalnego. Pacjent, u którego wystąpiło zakażenie rogówki powinien w przyszłości bardzo restrykcyjnie przestrzegać zasad pielęgnacji i czasu noszenia soczewek kontaktowych.

Alergie

Kolejnym powikłaniem związanym ze stosowaniem soczewek kontaktowych są odczyny alergiczne oraz działanie toksyczne. Mimo że soczewki kontaktowe produkowane są z materiałów biologicznie obojętnych (nie ma alergii na samą soczewkę). To reakcja immunologiczna może być wywołana przez zanieczyszczenia gromadzące się na wewnętrznej powierzchni soczewki. W tym głównie przez denaturowane osady białkowe. A także przez gromadzenie się na soczewce i pod nią konserwantów zawartych w płynach do pielęgnacji soczewek kontaktowych.

Objawami reakcji alergicznych są przede wszystkim obrzęk i swędzenie oka, a także nacieki rogówkowe. Stosunkowo częstym alergicznym powikłaniem wynikającym ze stosowania soczewek kontaktowych jest olbrzymiobrodawkowe zapalenie spojówek, dające takie objawy jak: pieczenie oka, wydzielina śluzowa.

Reakcje toksyczne rogówki spowodowane są natomiast chemicznym uszkodzeniem rogówki przez niektóre składniki płynów do dezynfekcji. Pomimo iż same płyny nie są toksyczne to gromadzenie się niektórych składników chemicznych w soczewce kontaktowej, reakcja z osadami białkowymi oraz długotrwały kontakt z rogówką mogą powodować efekt toksyczny dla rogówki.

Zapobieganie odczynom alergicznym i toksycznym polega na prawidłowej pielęgnacji soczewek kontaktowych. Jak poprzednio na przestrzeganiu czasu i trybu noszenia soczewek kontaktowych. Alternatywą dla osób alergicznych są soczewki kontaktowe jednodniowe, które nie wymagają stosowania płynów pielęgnacyjnych i eliminują alergizujące działanie osadów białkowych.

W ostatnim czasie nastąpił bardzo dynamiczny rozwój kontaktologii. Na rynku dostępne są coraz to nowsze produkty do pielęgnacji. Zapewniają z jednej strony wysoką skuteczność dezynfekcji, z drugiej bezpieczeństwo i brak podrażnień oka. Nowoczesne materiały, z których wykonywane są silikonowo-hydrożelowe soczewki kontaktowe zapewniają wysoką przepuszczalność tlenu i wysoki komfort noszenia. Należy jednak pamiętać, że nic nie uchroni przed powikłaniami lepiej niż przestrzeganie zasad higieny i planowa wymiana soczewek kontaktowych.