Czego dowiesz się z tego poradnika
Czy zdarzyło Ci się kiedyś spotkać osobę, która ma dwa różne kolory oczu? Tego typu schorzenie nazywa się heterochromią. Jest ona niezwykle rzadką wadą genetyczną, która charakteryzuje się właśnie różnobarwnością tęczówki oka. Heterochromia nie jest uciążliwa ani nie powoduje problemów ze wzrokiem. To zazwyczaj oryginalna cecha urody, która dodaje indywidualności. Czasami jednak może zdarzyć się, że nagłe pojawienie się heterochromii to sygnał, że w organizmie dzieje się coś złego. Dowiedz się więcej o tym, czym jest heterochromia i skąd biorą się dwukolorowe oczy. Sprawdź!
Czym jest heterochromia?
Heterochromia to dwukolorowe lub wielokolorowe tęczówki. U większości ludzi obie tęczówki mają w całości ten sam kolor. Czasami różnią się one delikatnie odcieniami, ale nie wykazują większego odstępstwa od normy. Heterochromia zaś to przypadek, w którym dana osoba ma tęczówki o różnych kolorach. Choć heterochromia nie jest niczym negatywnym z punktu widzenia estetyki (bowiem bardzo często wygląda oryginalnie i dodaje danej osobie charakteru), to w praktyce nazywa się ją wadą genetyczną. Z ciekawostek – warto wiedzieć, że dotyczy ona zarówno ludzi, jak i zwierząt.
Rodzaje heterochromii
Heterochromia występuje w dwóch podstawowych postaciach:
- heterochromia iridis, kiedy jedna tęczówka ma dwa kolory;
- heterochromia iridium, kiedy każda tęczówka jest zupełnie inna np. jedno oko niebieskie, drugie brązowe.
- heterochromia centralna, kiedy przy źrenicy jest jeden kolor, a na zewnątrz tęczówki inny.
Jak często występuje heterochromia?
Heterochromia należy do bardzo rzadkich cech i niezależnie od jej rodzaju występuje u niewielkiego odsetka ludzi. Szacuje się, że różnobarwność tęczówek dotyczy mniej niż 1% populacji na świecie, co sprawia, że jest jedną z najbardziej unikalnych cech wyglądu oczu. Warto też wiedzieć, że heterochromia centralna, mimo że mniej widoczna na pierwszy rzut oka, jest w rzeczywistości najczęstszą formą różnobarwności tęczówki. Jeśli zauważyłeś heterochromię u swojego dziecka, powinieneś też wiedzieć, że u dzieci kolor oczu może się jeszcze zmieniać w pierwszych latach życia, zwykle stabilizując się około 3. roku życia.
Różnokolorowymi tęczówkami mogą pochwalić się słynne gwiazdy ekranu. Należą do nich między innymi Jane Seymour, Dan Ackroyd, Kate Bosworth czy Mila Kunis.
Skąd bierze się heterochromia?
Heterochromia w większości przypadków ma charakter wrodzony.
- Wynika ona najczęściej z uwarunkowań genetycznych oraz drobnych zaburzeń w procesie wytwarzania melaniny – barwnika odpowiedzialnego za kolor oczu. W efekcie pigment może być rozmieszczony nierównomiernie, co sprawia, że oczy różnią się kolorem lub jedna tęczówka zawiera kilka odcieni.
- Zdarza się jednak, że heterochromia jest związana z innymi chorobami obecnymi od urodzenia. W takich sytuacjach różnobarwność tęczówek nie jest samodzielną wadą, lecz jednym z objawów bardziej złożonych zaburzeń genetycznych lub rozwojowych. Może występować między innymi w takich chorobach jak zespół Waardenburga, zespół Hornera, zespół Sturge’a-Webera, zespół Blocha-Sulzbergera czy inne przypadki wpływające na rozwój tkanek i układu nerwowego. Wtedy zmiana koloru oczu jest jedynie widocznym sygnałem głębszych zmian w organizmie.
- Oprócz tego wyróżnia się heterochromię nabytą, która pojawia się już w późniejszym życiu. Może być skutkiem urazów mechanicznych oka, przebytych infekcji, stanów zapalnych, jaskry lub obecności ciała obcego w oku. W takich przypadkach zmiana koloru tęczówki nie jest cechą wrodzoną, lecz efektem uszkodzenia lub choroby, która wpływa na ilość lub rozmieszczenie pigmentu. Gdy tylko zauważysz, że u Ciebie lub Twojego bliskiego pojawiła się taka zmiana, jak najszybciej udajcie się do lekarza w celu odpowiedniej diagnozy.
Czy heterochromia wymaga leczenia?
Heterochromia sama w sobie zazwyczaj nie wymaga leczenia, ponieważ nie jest chorobą, lecz cechą wynikającą z rozmieszczenia pigmentu w tęczówce. W większości przypadków, zwłaszcza gdy ma charakter wrodzony, nie wpływa ona na zdrowie ani ostrość widzenia, dlatego nie wymaga żadnej interwencji medycznej.
Sytuacja wygląda inaczej, gdy różnobarwność tęczówek pojawia się nagle w dorosłym życiu. Jak już wspomnieliśmy, taka zmiana może być sygnałem różnych nieprawidłowości w obrębie oka lub całego organizmu, dlatego zawsze powinna zostać skonsultowana z okulistą. Nagłe przebarwienie tęczówki może wiązać się m.in. ze stanami zapalnymi, urazami, jaskrą lub innymi schorzeniami, które wymagają diagnozy i ewentualnego leczenia. W takich przypadkach leczeniu podlega nie sama zmiana koloru oka, lecz jej przyczyna. Pamiętaj – problemów w obrębie oczu nie wolno lekceważyć, bo wzrok jest jednym z najważniejszych zmysłów!
Heterochromia a anizokoria
Na koniec warto jeszcze byś poznał różnicę między heterochromią a anizokorią, ponieważ pojęcia te mogą wydawać się podobne.
Jak już wiesz, heterochromia to dwukolorowe lub wielokolorowe oczy. Anizokoria zaś to nierówność źrenic, czyli tych małych, czarnych kropek na środku oka. Anizokoria może świadczyć o zaburzeniach neurologicznych, dlatego nie należy jej ignorować. Gdy wystąpi, udaj się do okulisty i neurologa.
Na szczęście dla większości osób dwa kolory oczu są czymś wyjątkowym i wręcz niepowtarzalnym, dlatego nie powinny być dużą przeszkodą w codziennym funkcjonowaniu, czy samopoczuciu. Zdarzają się jednak osoby, zwłaszcza przy heterochromii iridium, u których wada może powodować kompleksy. Najlepszym wyjściem dla takich osób jest zakup jednokolorowych szkieł kontaktowych, które pozwalają ukryć wadę, nie narażając na obniżenie samooceny.
