Intensywna promocja soczewek kontaktowych z jak\u0105 mamy do czynienia w ostatnich latach sprawia wra\u017cenie, \u017ce to wynalazek m\u0142ody. Tymczasem historia soczewek korekcyjnych nak\u0142adanych bezpo\u015brednio na ga\u0142k\u0119 oczn\u0105 si\u0119ga epoki renesansu. Trudno uwierzy\u0107, \u017ce w 2008 roku min\u0119\u0142o 500 lat od ich wynalezienia. Swoj\u0105 obecn\u0105 popularno\u015b\u0107 soczewki kontaktowe zawdzi\u0119czaj\u0105 nie tylko \u0142atwej dost\u0119pno\u015bci, ale te\u017c zaawansowanym konstrukcjom, poprawiaj\u0105cym skuteczno\u015b\u0107 korekcji oraz komfort u\u017cytkowania.<\/p>\n
Dzi\u0119ki temu mo\u017cna w pe\u0142ni wykorzysta\u0107 ich zalety, kt\u00f3rymi g\u00f3ruj\u0105 nad korekcj\u0105 okularow\u0105. Pomijaj\u0105c oczywiste wzgl\u0119dy estetyczne, soczewki daj\u0105 lepsze widzenie peryferyjne, a tak\u017ce pozbawione s\u0105 typowych dla okular\u00f3w ze standardowymi soczewkami zniekszta\u0142ce\u0144 obrazu.<\/p>\n
Zanim konstruktorzy doszli do znanych nam dzi\u015b efekt\u00f3w musia\u0142o min\u0105\u0107 bardzo du\u017co czasu. Za ojca soczewek kontaktowych uwa\u017ca si\u0119 posiadacza jednego z najwybitniejszych umys\u0142\u00f3w renesansu- \u00a0Leonarda da Vinci. Jednym z jego licznych projekt\u00f3w by\u0142y, opisane w 1508 roku soczewki korekcyjne maj\u0105ce kontakt z rog\u00f3wk\u0105. Zapewne soczewki tak, jak i inne wynalazki geniusza Leonarda pozosta\u0142y w sferze projekt\u00f3w. Jego umys\u0142 wyprzedza\u0142 bowiem mo\u017cliwo\u015bci techniczne czas\u00f3w, w kt\u00f3rych przysz\u0142o mu \u017cy\u0107.<\/p>\n
W 1632 roku inny wybitny uczony- Kartezjusz, opracowa\u0142 w teorii soczewki koryguj\u0105ce, pokrywaj\u0105ce rog\u00f3wk\u0119. By\u0107 mo\u017ce wraz z rozwojem wiedzy o optyce oraz coraz doskonalszymi soczewkami stosowanymi w okularach, prowadzono te\u017c badania nad soczewkach kontaktowymi, jednak dopiero z 1801 roku mamy o tym pewn\u0105 informacj\u0119. Wtedy to angielski fizyk i lekarz Thomas Young skonstruowa\u0142 dzia\u0142aj\u0105cy model soczewek kontaktowych. Wygl\u0105d mia\u0142y nietypowy sk\u0142ada\u0142y si\u0119 bowiem z rurki szklanej wype\u0142nionej wod\u0105 przyk\u0142adanej bezpo\u015brednie do oka. W 1820 roku brytyjski astronom, fizyk i chemik John Herschel opracowa\u0142 technik\u0119 szlifowania szklanych soczewek, by nada\u0107 im idealny kszta\u0142t, odwzorowuj\u0105cy powierzchni\u0119 ga\u0142ki ocznej. Siedem lat p\u00f3\u017aniej wynalaz\u0142 soczewki kontaktowe sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 ze szklanych ampu\u0142ek wype\u0142nionych \u017celatyn\u0105.<\/p>\n
Za prawdziwego ojca soczewek kontaktowych uwa\u017cany jest niemiecki specjalista od szk\u0142a, Friedrich Anton Muller (jego ojciec Friedrich Adolf wynalaz\u0142 sztuczne oczy ze szk\u0142a kryolitu). Na zlecenie lekarza wykona\u0142 on w 1887 roku soczewk\u0119 korekcyjn\u0105, kt\u00f3r\u0105 zaaplikowano choremu z za\u0107m\u0105 i bez powieki, jako ochron\u0119 przed wysuszeniem i utrat\u0105 oka. Pacjent z powodzeniem korzysta\u0142 z soczewki a\u017c do \u015bmierci w 1907 roku.<\/p>\n
Rok po zastosowaniu soczewki wykonanej przez Mullera nast\u0105pi\u0142 gwa\u0142towny rozw\u00f3j tej techniki. Kolejno a\u017c trzech wynalazc\u00f3w zaprezentowa\u0142o swoje wersje szklanych soczewek kontaktowych. Byli to Niemcy Adolf Eugen Fick i\u00a0Carl Friedrich Zeiss oraz Francuz Eugene Kalt. Fick wcieli\u0142 w \u017cycie projekt Johna Herschela, tworz\u0105c formy najpierw na ga\u0142kach ocznych kr\u00f3lik\u00f3w, a p\u00f3\u017aniej na ludzkich, pobieranych ze zw\u0142ok. Tak produkowane soczewki by\u0142y bardzo niewygodne, pacjenci byli w stanie wytrzyma\u0107 w nich maksymalnie dwie godziny. Sytuacj\u0119 poprawi\u0142o opracowanie w 1929 roku przez w\u0119gierskiego lekarza Josefa Dallosa metody pobierania formy z oka pacjenta. Jednak wszystkie produkowane w\u00f3wczas soczewki kontaktowe by\u0142y szklane, ci\u0119\u017ckie, niewygodne i\u00a0przez to niepraktyczne.<\/p>\n
Dlatego od pocz\u0105tku XX wieku rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 zreszt\u0105 trwaj\u0105ce nieustannie, intensywne prace nad wynalezieniem lepszego materia\u0142u dla soczewek kontaktowych, pozwalaj\u0105cego na ich komfortowe u\u017cytkowanie. W 1936 roku nast\u0105pi\u0142 prze\u0142om, gdy ameryka\u0144ski okulista Willliam Feinbloom zastosowa\u0142 soczewki cz\u0119\u015bciowo wykonane z\u00a0plastiku. Rok p\u00f3\u017aniej wsp\u00f3\u0142pracownik Dallosa, Istvan Gyorffy, b\u0119d\u0105c we Frankfurcie odkry\u0142 istnienie dopiero co wprowadzonego na rynek nowego materia\u0142u pleksiglasu, czyli polimetakrylanu (PMMA). Gyorffy opisa\u0142 zastosowanie tego materia\u0142u do produkcji soczewek.<\/p>\n
Rok 1947 uznawany jest za narodziny nowoczesnej soczewki kontaktowej. Opracowano w\u00f3wczas soczewk\u0119, kt\u00f3ra wreszcie nie zakrywa\u0142a ca\u0142ej ga\u0142ki ocznej, a jedynie rog\u00f3wk\u0119. Uczyni\u0142 to Amerykanin Kevin Tuohy, cho\u0107 w\u00a0tym samym czasie niezale\u017cne badania nad podobnym pomys\u0142em prowadzi\u0142 w Niemczech Heinrich Wohlk. Tak powsta\u0142y twarde soczewki kontaktowe<\/strong>, maj\u0105ce wiele zalet w por\u00f3wnaniu ze szklanymi, ale te\u017c wiele wad, jak sztywno\u015b\u0107 czy brak przepuszczalno\u015bci tlenu. Ten ostatni problem zlikwidowano dopiero w 1975 roku po wynalezieniu gazoprzepuszczalnego materia\u0142u Boston. W kolejnych latach wprowadzano nowe lepsze materia\u0142y (Menicon i Polycon), udoskonalaj\u0105c sztywne soczewki gazoprzepuszczalne<\/strong> (RGP – od ang. rigid gas permeable).<\/em><\/p>\n Prawdziwym kamieniem milowym w historii soczewek kontaktowych by\u0142o opracowanie w 1960 roku przez czechos\u0142owackiego badacza Otto Wichterle oraz jego asystenta Drahoslava Lima metody produkcji mi\u0119kkich soczewek kontaktowych z przezroczystego \u017celu \u00a0o nazwie HEMA (hydroksyetylometakrylan wynaleziony przez Lima w 1945 roku).<\/p>\n Przy niezaprzeczalnych zaletach, jak elastyczno\u015bci mi\u0119kko\u015b\u0107, soczewki kontaktowe z niego wykonane mia\u0142y te\u017c wady, jak szybkie odwodnienie, s\u0142abe w\u0142a\u015bciwo\u015bci optyczne oraz wch\u0142anianie bakterii. Dlatego dopiero w 1971 roku firma Bausch & Lomb wprowadzi\u0142a na rynek pierwsze soczewki wykonane z\u00a0materia\u0142y hydro\u017celowego w udoskonalonej wersji. By\u0142 to pocz\u0105tek ery soczewek mi\u0119kkich, <\/strong>kt\u00f3re bardzo szybko zdoby\u0142y popularno\u015b\u0107, wyprzedzaj\u0105c w sprzeda\u017cy soczewki RGP.<\/p>\n W roku 1981 zosta\u0142y wprowadzone mi\u0119kkie soczewki kontaktowe do przed\u0142u\u017conego<\/strong> noszenia<\/strong> i pierwotnie mog\u0142y by\u0107 noszone przez 30 dni bez zdejmowania, oszcz\u0119dzaj\u0105c tym samym ich u\u017cytkownikom k\u0142opot\u00f3w zwi\u0105zanych z codzienn\u0105 piel\u0119gnacj\u0105 i dezynfekcj\u0105. Osiem lat p\u00f3\u017aniej czyli, w roku 1989 FDA (Urz\u0105d Kontroli Lek\u00f3w i \u017bywno\u015bci) wym\u00f3g\u0142 na producentach skr\u00f3cenie rekomendowanego okresu noszenia z 1 miesi\u0105ca na 7 dni\/6 nocy noszenia bez zdejmowania soczewek z oka. Czas noszenia soczewek by\u0142 systematycznie skracany a\u017c do momentu pojawienia si\u0119 na rynku soczewek jednodniowych, jednorazowych.<\/p>\n Soczewki hydro\u017celowe kr\u00f3lowa\u0142y na rynku przez blisko 30 lat, a\u017c do 1999 roku, gdy firmy Bausch & Lomb i CIBA VISION zaprezentowa\u0142y soczewki PureVision i Night & Day, wykonane z nowoczesnego materia\u0142u silikonowo-hydro\u017celowego<\/strong>. Materia\u0142y te stanowi\u0142y po\u0142\u0105czenie silikonu i hydro\u017celu. Pierwsze materia\u0142y SiH dawa\u0142y du\u017co wi\u0119ksz\u0105 przepuszczalno\u015b\u0107 dla tlenu, ale zawarto\u015b\u0107 silikonu powodowa\u0142a spadek zawarto\u015bci wody w materiale, co w efekcie zwi\u0119ksza\u0142o sztywno\u015b\u0107 i zmniejsza\u0142o komfort noszenia soczewek. W miar\u0119 up\u0142ywu czasu udoskonalaj\u0105c materia\u0142 stworzono materia\u0142 silikonowo-hydro\u017celowy III generacji. Posiada on przepuszczalno\u015b\u0107 tlenu podobn\u0105 do pierwszej generacji (powy\u017cej 80 Dk\/t) a jednocze\u015bnie modu\u0142 spr\u0119\u017cysto\u015bci jest do hydro\u017celi daj\u0105c wysoki komfort noszenia. Tak powsta\u0142a soczewka nowej generacji Ultra Flex Aqua.<\/p>\n *Opracowanie w\u0142asne na podstawie artyku\u0142u opublikowanego na \u0142amach czasopisma Optyka, nr 1\/2010 oraz http:\/\/www.andrewgasson.co.uk\/; http:\/\/artelis.pl\/artykuly\/19636\/jak-powstawaly-soczewki-kontaktowe,<\/em><\/span><\/p>\nRok 1981 – wprowadzenie mi\u0119kkich soczewek do przed\u0142u\u017conego noszenia<\/h2>\n