Rola filmu \u0142zowego<\/strong><\/p>\n Powszechnie uwa\u017ca si\u0119, \u017ce pierwsz\u0105 powierzchni\u0105 optyczn\u0105 oka, na kt\u00f3r\u0105 pada \u015bwiat\u0142o, jest powierzchnia rog\u00f3wki, a konkretnie jej nab\u0142onek (epithelium). Niestety, powierzchnia nab\u0142onka rog\u00f3wki, jak ka\u017cda tkanka biologiczna, zbudowana jest z kom\u00f3rek i nie jest optycznie g\u0142adka. Powierzchnia nab\u0142onka wykazuje zatem w\u0142a\u015bciwo\u015bci rozpraszaj\u0105ce \u015bwiat\u0142o.<\/p>\n Aby powierzchnia rog\u00f3wki by\u0142a optycznie g\u0142adka i g\u0142\u00f3wnie za\u0142amywa\u0142a, a nie rozprasza\u0142a \u015bwiat\u0142o, nab\u0142onek rog\u00f3wki pokryty jest filmem \u0142zowym. Jest to tylko jedna z funkcji filmu \u0142zowego, kt\u00f3ry spe\u0142nia tak\u017ce nast\u0119puj\u0105ce role:<\/p>\n \u00b7\u00a0 zabezpiecza dost\u0119p sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych i tlenu dla nieukrwionej\u00a0 rog\u00f3wki;<\/p>\n \u00b7\u00a0 zwil\u017ca powierzchni\u0119 nab\u0142onka rog\u00f3wki, chroni\u0105c j\u0105 przed uszkodzeniem zwi\u0105zanym z wysychaniem;<\/p>\n \u00b7\u00a0 zapewnia odpowiedni\u0105 smarowno\u015b\u0107 \u00a0powieki w jej ruchu po rog\u00f3wce;<\/p>\n \u00b7\u00a0 zawiera enzym „lizozym”, kt\u00f3ry niszczy bakterie i chroni rog\u00f3wk\u0119 przed wzrostem mikrocyst.<\/p>\n Film \u0142zowy jest struktur\u0105 bardzo cienk\u0105. Jego grubo\u015b\u0107 wynosi oko\u0142o 10\u00b5m, tj. oko\u0142o 1\/10 grubo\u015bci ludzkiego w\u0142osa. Film \u0142zowy nie jest jedynie warstw\u0105 wody, ale jest to struktura sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z trzech warstw (rys. 1) :<\/p>\n najbli\u017cszej powierzchni oka czyli warstwy \u015bluzowej. G\u0142\u00f3wnym jej zadaniem jest wyr\u00f3wnanie naturalnej nier\u00f3wno\u015bci powierzchni oka oraz u\u0142atwienie przylegania cz\u0105steczek wody do zewn\u0119trznej warstwy rog\u00f3wki.<\/p>\n najgrubszej, kt\u00f3r\u0105 stanowi woda i substancje w niej zawarte. Woda zwil\u017ca spoj\u00f3wk\u0119 i rog\u00f3wk\u0119 dzi\u0119ki czemu pozostaj\u0105 one przejrzyste a powieki mog\u0105 si\u0119 po nich swobodnie przesuwa\u0107. Woda wyp\u0142ukuje r\u00f3wnie\u017c cia\u0142a obce i wyr\u00f3wnuje drobne ubytki nab\u0142onka rog\u00f3wki. Zawiera tlen i substancje od\u017cywiaj\u0105ce rog\u00f3wk\u0119, jak r\u00f3wnie\u017c specyficzne bia\u0142ka chroni\u0105ce przed czynnikami chorobotw\u00f3rczymi.<\/p>\n kt\u00f3ra op\u00f3\u017ania odparowywanie \u0142ez i stabilizuje film \u0142zowy. Warstwa mucynowa zapewnia tak\u017ce w\u0142a\u015bciwy \u201epo\u015blizg\u201d, dzi\u0119ki czemu powieki mog\u0105 \u0142atwo si\u0119 zamyka\u0107 i otwiera\u0107.<\/p>\n Substancje buduj\u0105ce poszczeg\u00f3lne warstwy filmu \u0142zowego s\u0105 produkowane w r\u00f3\u017cnych miejscach narz\u0105du wzroku. \u015aluz jest g\u0142\u00f3wnie produkowany przez specjalne kom\u00f3rki znajduj\u0105ce si\u0119 w spoj\u00f3wce oka, woda \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0 \u00a0w gruczo\u0142ach \u0142zowych, a t\u0142uszcze w gruczo\u0142ach znajduj\u0105cych si\u0119 na brzegach powiek. Ta r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 miejsc produkcji poszczeg\u00f3lnych warstw filmu \u0142zowego powoduje, \u017ce nawet niewielki schorzenia oka mog\u0105 przyczynia\u0107 si\u0119 do zaburze\u0144 w sk\u0142adzie lub ilo\u015bci produkowanych \u0142ez.<\/p>\n W czasie doby cz\u0142owiek przeci\u0119tnie produkuje i wydziela oko\u0142o 1,5-2 ml cieczy \u0142zowej (0,75 grama). Ilo\u015b\u0107 ta wzrasta niewiele przy silnym wietrze lub intensywnym ziewaniu, natomiast podra\u017cnienie oka mo\u017ce spowodowa\u0107 nag\u0142y blisko stukrotny wzrost ilo\u015bci wydzieliny \u0142zowej. Ciecz \u0142zowa jest produkowane przez gruczo\u0142y i zbierana w worku spoj\u00f3wkowym, z kt\u00f3rego jest odprowadzana przewodzikami odprowadzaj\u0105cymi w liczbie od 4 \u2013 6 uchodz\u0105cymi do sklepienia g\u00f3rnego spoj\u00f3wki i rozprowadzana po powierzchni oka poprzez mruganie. Droga oprowadzaj\u0105ca \u0142zy rozpoczyna si\u0119 w pobli\u017cu k\u0105ta przy\u015brodkowego szpary powiekowej przez punkty \u0142zowe, znajduj\u0105ce si\u0119 na szczytach brodawek \u0142zowych. Z punkt\u00f3w \u0142zowych odchodz\u0105 kanaliki \u0142zowe uchodz\u0105ce do woreczka \u0142zowego, kt\u00f3ry ku do\u0142owi przechodzi bezpo\u015brednio w przew\u00f3d nosowo \u2013 \u0142zowy (rys. 2).<\/p>\n To w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki mruganiu film \u0142zowy jest formowany i utrzymywany na powierzchni rog\u00f3wki. Uwalnianie \u0142ez odbywa si\u0119 przeci\u0119tnie, co 5-12 sekund. Podczas ka\u017cdorazowego zamykania powiej poszczeg\u00f3lne sk\u0142adniki \u0142ez wytworzone przez gruczo\u0142y rozprowadzane s\u0105 na rog\u00f3wce oka, podczas gdy \u0142zy „zu\u017cyte”, zanieczyszczone py\u0142kami, drobinami, kt\u00f3re osadzi\u0142y si\u0119, gdy oko by\u0142o otwarte, wypychane s\u0105 przez kana\u0142y \u0142zowe do przewodu nosowo-\u0142zowego. Mechanizm zamykania powiek wygl\u0105da podobnie do szybkiego zamykania si\u0119 zamka b\u0142yskawicznego od strony skroniowej do cz\u0119\u015bci nosowej ka\u017cdego oka. W\u0142a\u015bnie taki ruch umo\u017cliwia „zasysanie” nowych sk\u0142adnik\u00f3w \u0142ez z gruczo\u0142\u00f3w \u0142zowych i wypychanie sk\u0142adnik\u00f3w „zu\u017cytych”.<\/p>\n Film \u0142zowy powinien szybko po ka\u017cdym mrugni\u0119ciu stworzy\u0107 r\u00f3wn\u0105 g\u0142adk\u0105 powierzchni\u0119 na rog\u00f3wce oka. Warstwa mucyn, kt\u00f3ra znajduje si\u0119 bezpo\u015brednio na nab\u0142onku rog\u00f3wki znacznie obni\u017ca napi\u0119cie powierzchniowe filmu \u0142zowego i umo\u017cliwia warstwie wodnej r\u00f3wnomierne i szybkie pokrycie powierzchni nab\u0142onka. Zaburzenia w prawid\u0142owej budowie i strukturze tej warstwy mog\u0105 powodowa\u0107 uszkodzenia nab\u0142onka rog\u00f3wki, nawet gdy ilo\u015b\u0107 produkowanych \u0142ez jest prawid\u0142owa (spotka\u0107 si\u0119 mo\u017cemy r\u00f3wnie\u017c z opini\u0105, \u017ce warstwa mucyn razem z warstw\u0105 wodn\u0105 tworz\u0105 swoistego rodzaju \u017cel, kt\u00f3rego sk\u0142ad i jego w\u0142a\u015bciwo\u015bci zmieniaj\u0105 si\u0119 stopniowo (gradientowo) od nab\u0142onka do warstwy lipid\u00f3w.<\/p>\n Obecny na powierzchni oka film \u0142zowy jest struktur\u0105 bardzo nietrwa\u0142\u0105. Pomimo obecno\u015bci warstwy lipidowej nast\u0119puje ci\u0105g\u0142e parowanie wody z warstwy wodnej, co zmniejsza jej grubo\u015b\u0107 i pozwala na powoln\u0105 penetracj\u0119 cz\u0105steczek lipid\u00f3w w kierunku warstwy \u015bluzowej. \u015aluz zanieczyszczony lipidami zaczyna traci\u0107 swoj\u0105 hydrofilno\u015b\u0107 a przez to integralno\u015b\u0107 na ca\u0142ej powierzchni oka i dochodzi do zrywania ci\u0105g\u0142o\u015bci filmu \u0142zowego \u00a0 \u00a0 z utworzeniem izolowanych wysepek. Stymuluje to odruch mrugni\u0119cia i ponowne rozpocz\u0119cie ca\u0142ego procesu tworzenia si\u0119 filmu \u0142zowego na rog\u00f3wce.<\/p>\n W normalnym, zdrowym oku przerwa w filmie \u0142zowym powstaje dopiero po 20 sekundach od mrugni\u0119cia. Je\u017celi zatem mrugamy co oko\u0142o 4 sekundy, to przerwa w filmie \u0142zowym w og\u00f3le nie jest obserwowana. W przypadku tak zwanego zespo\u0142u suchego oka, kiedy produkcja \u0142ez jest mniejsza, ni\u017c w oku zdrowym, do powstawania przerwy w filmie \u0142zowym, a wi\u0119c do wysychania kom\u00f3rek nab\u0142onka, dochodzi\u0107 mo\u017ce zaraz po mrugni\u0119ciu. Odczuwamy wtedy dyskomfort widzenia i uczucie pieczenia w oku. Pacjenci cierpi\u0105cy na zesp\u00f3\u0142 suchego oka powinni u\u017cywa\u0107 tak zwanych sztucznych \u0142ez, zapobiegaj\u0105cych efektowi wysychania kom\u00f3rek nab\u0142onka rog\u00f3wki.<\/p>\n Zmniejszon\u0105 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 mrugania obserwuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w trakcie pracy przy monitorach. Rzadsze mruganie w czasie pracy z komputerem wynika z cz\u0119stego przenoszenia wzroku z monitora na klawiatur\u0119 i z powrotem, co wi\u0105\u017ce si\u0119 z wykonywaniem niewielkich mimowolnych ruch\u00f3w powiekami odczytywanymi przez m\u00f3zg jako mrugni\u0119cie. Powoduje to brak wysy\u0142ania kolejnego sygna\u0142u do powiek o konieczno\u015bci mrugni\u0119cia.<\/p>\n U os\u00f3b nosz\u0105cych soczewki kontaktowe w trakcie mrugania wytwarzane s\u0105 dwie warstwy \u0142ez:<\/p>\n \u00b7\u00a0 przedsoczewkowa,<\/strong> w sk\u0142ad kt\u00f3rej wchodzi warstwa lipidowa i wodna;<\/p>\n \u00b7\u00a0 zasoczewkowa,<\/strong> w sk\u0142ad kt\u00f3rej wchodzi warstwa wodna i mucynowa.<\/p>\n Ze wzgl\u0119du fakt \u201epodzia\u0142u\u201d filmu \u0142zowego przez soczewk\u0119 bardzo wa\u017cne jest jej prawid\u0142owe dopasowanie. Dost\u0119pne obecnie dane literaturowe sugeruj\u0105, \u017ce soczewki kontaktowe mog\u0105 mie\u0107 niewielki wp\u0142yw na cz\u0119sto\u015b\u0107 spontanicznego mrugania, a zatem na stabilno\u015b\u0107 filmu \u0142zowego. Ze wzgl\u0119du na fakt, \u017ce soczewka kontaktowa tworzy dodatkow\u0105 powierzchni\u0119 pokrywaj\u0105c\u0105 rog\u00f3wk\u0119, cech\u0105 typow\u0105 jest s\u0142absze odczuwanie przerwania filmu \u0142zowego na przedniej powierzchni soczewki kontaktowej. Zatem cz\u0119sto\u015b\u0107 mrugania ulega mniejszym zaburzeniom wynikaj\u0105cym ze stabilno\u015bci filmu \u0142zowego.<\/p>\n Cz\u0119sto\u015b\u0107 mrugania w\u015br\u00f3d u\u017cytkownik\u00f3w soczewek kontaktowych w g\u0142\u00f3wnej mierze zale\u017cy od poziomu komfortu. Mruganie odruchowe mo\u017ce pocz\u0105tkowo tu\u017c po aplikacji soczewki sta\u0107 si\u0119 cz\u0119stsze jako wynik uczucia cia\u0142a obcego odczuwanego przy brzegach powiek. Efekt ten mo\u017ce pog\u0142\u0119bi\u0107 niew\u0142a\u015bciwe dopasowanie soczewki lub zastosowanie soczewki zbyt sztywnej. Soczewka \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 o wysokim module sztywno\u015bci jest mniej podatna na dostosowanie swojego kszta\u0142tu do rog\u00f3wki podczas mrugni\u0119\u0107, co mo\u017ce prowadzi\u0107 do odwijania si\u0119 brzegu i sta\u0142ego uczucia obecno\u015bci soczewki przy brzegu powieki g\u00f3rnej podczas ka\u017cdego mrugni\u0119cia.<\/p>\n Bardzo wa\u017cnym parametrem charakteryzuj\u0105cym soczewki, kt\u00f3ry mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na stabilno\u015b\u0107 filmu \u0142zowego jest zwil\u017calno\u015b\u0107 powierzchni. Stosowanie soczewek o powierzchni s\u0142abo zwil\u017calnej powoduje spadek cz\u0119stotliwo\u015bci mrugania a tym samym powoduje przerwanie filmu \u0142zowego. Problem ten dotyczy g\u0142ownie soczewek silikonowo-hydro\u017celowych poniewa\u017c materia\u0142 silikonowy ma w\u0142a\u015bciwo\u015bci hydrofobowe.<\/p>\n Poszczeg\u00f3lne generacji materia\u0142\u00f3w by\u0142y wzbogacane w sk\u0142adniki nawil\u017caj\u0105ce, kt\u00f3rych dzia\u0142anie mia\u0142o na celu popraw\u0119 w\u0142a\u015bciwo\u015bci materia\u0142\u00f3w. Obecnie na rynku dost\u0119pne s\u0105 nowoczesne soczewki SiH (Daily HD<\/a>, Ultra HD<\/a>), kt\u00f3re charakteryzuj\u0105 si\u0119 naturaln\u0105 wysok\u0105 zwil\u017calno\u015bci, co oznacza, \u017ce s\u0105 w pe\u0142ni komfortowe \u00a0i zapewniaj\u0105 stabilno\u015b\u0107 filmu \u0142zowego.<\/p>\n * Opracownanie w\u0142asne na podstawie artyku\u0142u \u201eKiedy brakuje nam \u0142ez, czyli o zespole suchego oka.\u201d\u00a0 Teofila Ksi\u0105\u017cek Zak\u0142ad Biofizyki Obliczeniowej i Bioinformatyki\u00a0 Wydzia\u0142 Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii Uniwersytet Jagiello\u0144ski oraz aryku\u0142\u00f3w opublikowanych w czasopismie Optyka 3\/2011<\/span><\/em><\/p>\n \n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" S\u0142owo \u0142zy najcz\u0119\u015bciej kojarzone jest z ciecz\u0105, kt\u00f3rej nadmierne ilo\u015bci wyp\u0142ywaj\u0105 z oczu kiedy p\u0142aczemy. Nie zdajemy sobie cz\u0119sto sprawy z tego, \u017ce na powierzchni naszego oka stale znajduje si\u0119 (przynajmniej powinna si\u0119 znajdowa\u0107) warstwa \u0142ez. Ten rodzaj \u0142ez okre\u015blany jest w\u0142a\u015bnie mianem tzw. filmu \u0142zowego<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1663,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jet_sm_ready_style":"","_jet_sm_style":"","_jet_sm_controls_values":"","_jet_sm_fonts_collection":"","_jet_sm_fonts_links":"","footnotes":""},"categories":[149],"tags":[],"class_list":["post-243","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zdrowe-oczy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.twojesoczewki.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/243","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.twojesoczewki.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.twojesoczewki.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.twojesoczewki.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.twojesoczewki.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=243"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.twojesoczewki.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/243\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.twojesoczewki.com\/blog\/wp-json\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.twojesoczewki.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=243"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.twojesoczewki.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=243"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.twojesoczewki.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=243"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Jak zbudowany jest film \u0142zowy<\/strong><\/h3>\n
– warstwy wewn\u0119trznej- mucynowej<\/strong><\/h4>\n
– warstwy \u015brodkowej- wodnej<\/strong><\/h4>\n
– warstwy zewn\u0119trznej- lipidowej<\/strong>,<\/h4>\n
Mechanizm mrugania <\/strong><\/h4>\n
Przerwa w filmie \u0142zowym<\/strong><\/h4>\n
Soczewki kontaktowe a film \u0142zowy <\/strong><\/h4>\n
\n<\/em><\/p>\n